Zgrubne planowanie mocy (RCCP): sztuki kłamią, godziny mówią prawdę

W zeszłym miesiącu zakład wyprodukował 2000 sztuk, a piec do obróbki cieplnej bez problemu nadążał. W tym miesiącu plan znów wynosi 2000 sztuk: 1000 z rodziny A i 1000 z rodziny B. Ta sama suma, ten sam piec. W trzecim tygodniu przed piecem rośnie kolejka, a zamówienia zaczynają się opóźniać. Jedna z tych rodzin po cichu pochłania moce pieca – a plan w sztukach nigdy by tego nie pokazał.

Zgrubne planowanie mocy (RCCP) to szybka weryfikacja planu produkcji względem godzin dostępnych na kilku krytycznych zasobach, zwykle w ujęciu tygodniowym lub miesięcznym. Przelicza sztuki na godziny na tych maszynach, które decydują o terminach dostaw – zanim kupi się materiały i obieca terminy. Sztuki kłamią. Godziny mówią prawdę.

Jak działa RCCP: od sztuk do godzin

Zgrubne planowanie mocy potrzebuje trzech rzeczy:

1. Planu. Zazwyczaj jest to główny harmonogram produkcji: ilości według wyrobów lub rodzin, w podziale na tygodnie lub miesiące.
2. Profilu zasobów (bill of resources). Dla każdej rodziny: ile godzin potrzebuje na każdym krytycznym zasobie.
3. Dostępnych godzin. Dla każdego krytycznego zasobu, w każdym okresie, po uwzględnieniu zmian, planowanych przeglądów i świąt.

Pomnożyć, zsumować, porównać. Całość zajmuje kilka minut – w czasie, gdy plan wciąż można zmienić.

Przykład: 1000 + 1000 sztuk, 700 godzin pieca

Piec pracuje wsadami. Jeden 4-godzinny cykl mieści 20 sztuk z rodziny A, więc A potrzebuje 4 ÷ 20 = 0,2 godziny pieca na sztukę. Detale z rodziny B są większe: w tym samym 4-godzinnym cyklu mieści się ich tylko 8, więc B potrzebuje 4 ÷ 8 = 0,5 godziny na sztukę.

Po odliczeniu przeglądów piec ma 150 godzin do wykorzystania tygodniowo, czyli 600 godzin w czterotygodniowym miesiącu.

Zeszły miesiąc: 1500 A + 500 B. Obciążenie: 1500 × 0,2 + 500 × 0,5 = 300 + 250 = 550 godzin. Mieści się, z zapasem 50 godzin.

Ten miesiąc: 1000 A + 1000 B. Obciążenie: 1000 × 0,2 + 1000 × 0,5 = 200 + 500 = 700 godzin. To 100 godzin ponad limit – przy tych samych 2000 sztuk.

Zespół przesuwa 250 sztuk z rodziny B na kolejny miesiąc, w którym piec ma wolne moce. Nowe obciążenie: 1000 × 0,2 + 750 × 0,5 = 200 + 375 = 575 godzin. Miesiąc się mieści.

Suma miesięczna się mieści. Tydzień 3 – nie.

W obrębie miesiąca rodzina A idzie równo, po 250 sztuk tygodniowo, czyli 50 godzin pieca. Rodzina B podąża za terminami klientów: 150, 150, 300 i 150 sztuk w tygodniach od 1 do 4.

• Tydzień 1: 50 + 150 × 0,5 = 125 godzin
• Tydzień 2: 50 + 75 = 125 godzin
• Tydzień 3: 50 + 300 × 0,5 = 200 godzin
• Tydzień 4: 50 + 75 = 125 godzin

Razem: 575 godzin, tak jak wcześniej. Ale tydzień 3 wymaga 200 godzin przy dostępnych 150, a w tygodniach 1, 2 i 4 zostaje po 25 wolnych godzin.

Rozwiązanie: wyprodukować 50 sztuk B z wyprzedzeniem w tygodniu 1 i 50 w tygodniu 2. Dodaje to po 25 godzin do każdego z tych tygodni, podnosząc oba do 150, i zdejmuje 100 × 0,5 = 50 godzin z tygodnia 3, który spada do 150. Tygodnie od 1 do 3 są wypełnione dokładnie w całości.

Przed zatwierdzeniem warto sprawdzić dwie rzeczy. Materiał na te 100 wcześniejszych sztuk musi dotrzeć wcześniej, więc musi to potwierdzić przeliczenie MRP. A trzy tygodnie przy obciążeniu 100% nie zostawiają miejsca na awarię, dlatego wielu planistów i tak zarezerwowałoby sobotnią zmianę w tygodniu 3. Dzięki zgrubnemu planowaniu mocy tę decyzję widać na tyle wcześnie, że można ją podjąć spokojnie.

RCCP to szkic, harmonogram to projekt wykonawczy

Architekt najpierw szkicuje dom, a dopiero potem rysuje projekt wykonawczy. Szkic odpowiada na pytania: czy dom zmieści się na działce i czy budżet jest rozsądny? Nikt nie rysuje na nim instalacji wodnej. Ale jeśli szkic jest szerszy niż działka, żaden projekt wykonawczy tego nie naprawi.

Zgrubne planowanie mocy to szkic: średnie godziny, duże okresy, kilka zasobów. Harmonogram przy ograniczonych mocach to projekt wykonawczy: każda operacja, każde przezbrojenie i każda godzina. Plan, który nie przejdzie weryfikacji RCCP, nie przejdzie też harmonogramowania. Plan, który ją przejdzie, wciąż może polec na harmonogramie – przez przezbrojenia albo spóźniony komponent – i dlatego potrzebne są oba narzędzia. Więcej na ten temat w artykule planowanie a harmonogramowanie produkcji.

Mit: „RCCP musi obejmować każdą maszynę”

Wiele wdrożeń RCCP upada na próbie zamodelowania wszystkich 80 stanowisk roboczych. Zgrubne planowanie mocy jest użyteczne właśnie dlatego, że jest zgrubne. Wybierz trzy do pięciu zasobów, które najczęściej decydują o terminach dostaw: piec, linię lakierniczą, stanowisko testowe, nieliczną ekipę wykwalifikowanych pracowników. Reszta ma zapas mocy albo zostaje dla szczegółowego harmonogramu.

Aby je znaleźć, trzeba sprawdzić, gdzie praca czeka. Kolejka przed maszyną mówi więcej niż raport jej wykorzystania, o czym piszemy w artykule optymalizacja produkcji zaczyna się od wąskiego gardła.

Gdzie RCCP zawodzi

• Godziny na sztukę sprzed lat. Proces się zmienił, a nikt nie zaktualizował profilu zasobów. Porównuj go z danymi rzeczywistymi co kwartał.
• Moce nominalne. Uwzględniaj godziny, które realnie da się obsadzić, a nie 168 godzin tygodniowo na papierze.
• Pominięte przezbrojenia. Na zasobach z częstymi przezbrojeniami dodaj naddatek na każdą partię.
• Zbyt duże okresy. Weryfikacja miesięczna ukrywa tydzień 3. Jeśli terminy dostaw się kumulują, sprawdzaj tygodniowo.

Kto korzysta z wyniku

Zgrubne planowanie mocy to wkład działu operacji w comiesięczne spotkanie S&OP. Czerwony tydzień to pytanie, na które trzeba odpowiedzieć: przesunąć wolumen, dodać zmianę, zlecić podwykonawcy albo zmienić termin u klienta. Ktoś odpowiada za tę decyzję, a po niej weryfikację uruchamia się ponownie.

Jak to wygląda w factory.online

W platformie factory.online zgrubne planowanie mocy pokazuje obciążenie względem dostępnych godzin dla każdego krytycznego zasobu w każdym okresie – bezpośrednio na podstawie planowanych zleceń produkcyjnych. Planista widzi piec z obciążeniem 700 z 600 godzin, potem tydzień 3 z obciążeniem 200 ze 150, i otwiera scenariusz planistyczny, by przesunąć 100 sztuk B na tygodnie 1 i 2. Przeliczenie MRP w tym samym scenariuszu pokazuje, czy materiał na nie zdąży dotrzeć.

Jeśli twój piec, prasa czy linia lakiernicza regularnie zaskakują cię w trzecim tygodniu, przynieś plan na demo, a przeliczymy go w godzinach.